Project
Toekomstplan voor Laakhavens Hollands Spoor
Gestart door
Gemeente Den Haag
Nu
Een oud industriegebied met veel hoogbouw
Straks
Een fijne plek om te wonen, werken, leren en ontspannen

Thema

  • Buitenruimte
  • Onderwijs
  • Verkeer en vervoer
  • Werk en inkomen
  • Wonen

Voortgang

  1. Stap 1 van 4Vooronderzoek
  2. Stap 2 van 4Plan maken
  3. Stap 3 van 4Uitvoeren
  4. Stap 4 van 4Afgerond

Wat

De gemeente werkte aan een toekomstplan voor Laakhavens Hollands Spoor. Hierin staan afspraken over de toekomst van het gebied. Bijvoorbeeld over hoe de openbare ruimte eruit moet komen te zien. En aan welke voorwaarden toekomstige projecten moeten voldoen.

Waar

Laakhavens Hollands Spoor.

Waarom

Laakhavens Hollands Spoor is een oud industriegebied met veel onbenutte ruimte. En er zijn veel bedrijven en scholen. De gemeente wil het gebied veranderen in een levendig en aantrekkelijk gebied om te wonen, werken, leren en ontspannen. Den Haag groeit. Daarom maakt de gemeente een toekomstplan. Zodat het gebied een leefbare plek wordt en blijft voor nieuwe en oude bewoners, ondernemers, studenten en bezoekers.

Wie

Gemeente.

Planning

De gemeente maakt een gebiedsagenda waarin de plannen voor Laakhavens Hollands Spoor worden beschreven. Bekijk de Begin externe link: Gebiedsagenda Hollands Spoor/Laakhavens: College Campus HS (RIS301329)(Externe link), eind externe link..

De gemeente werkt de plannen voor Laakhavens Hollands Spoor uit in de ontwikkelvisie.

De gemeente organiseert bijeenkomsten over de openbare ruimte voor het Campuskwartier en Spoorzone HS. Bij een aantal onderwerpen vraagt de gemeente naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen). Bij andere onderwerpen vraagt de gemeente u eventueel om, als groep, advies te geven (meedenken/advies geven).

  • januari 2020 tot en met maart 2021: 4 online bijeenkomsten
  • 5 oktober 2021: werkgroepsessie

De opgehaalde reacties uit het vooronderzoek neemt de gemeente later mee bij het maken van het buitenruimteplan voor Laakhavens Hollands Spoor.

Het college van burgemeester en wethouders keurt de ontwikkelvisie goed. Bekijk het Begin externe link: Voorstel van het college inzake integrale ontwikkelvisie Laakhavens (Gebieds NvU) (RIS311821)(Externe link), eind externe link..

14 en 15 oktober 2022: de gemeente organiseert de CID-Dagen. Tijdens workshops vraagt de gemeente deelnemers naar hun wensen en ideeën over belangrijke thema’s uit de ontwikkelvisie en het beeldkwaliteitsplan (mening geven/raadplegen).

De gemeenteraad stelt de ontwikkelvisie op 2 december 2022 vast. Bekijk het Begin externe link: Voorstel van het college inzake integrale ontwikkelvisie Laakhavens (Gebieds NvU) (RIS311821)(Externe link), eind externe link..

De gemeente organiseert bijeenkomsten over een schetsontwerp voor de openbare ruimte voor het Campuskwartier en Spoorzone HS. De gemeente vraagt bij een aantal onderwerpen naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen). Bij andere onderwerpen vraagt de gemeente u eventueel om, als groep, advies te geven (meedenken/advies geven).

  • 7 februari 2022: overleg met bewoners
  • 14 en 15 oktober 2022: tafelgesprekken tijdens de CID Dagen
  • 21 november 2023: bij uitreiking van de wijkagenda Laakhavens met een presentatie

De opgehaalde reacties van deze gesprekken neemt de gemeente later mee bij het maken van het buitenruimteplan voor Laakhavens Hollands Spoor.

De gemeente werkt de plannen voor Laakhavens Hollands Spoor uit in het beeldkwaliteitsplan en de ontwikkelstrategie.

De gemeenteraad stelt het beeldkwaliteitsplan vast. Lees het plan op: Begin externe link: Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor (raadsinformatie.nl)(Externe link), eind externe link..

De gemeente werkt de plannen voor Laakhavens Hollands Spoor uit in de ontwikkelstrategie en het buitenruimteplan.

De gemeente maakt na verschillende participatiemomenten met belanghebbenden in 2022 een schetsontwerp voor de openbare ruimte rondom De Haagse Hogeschool. Het schetsontwerp paste niet goed bij de ondergrond. Ook de herinrichting van de Waldopstraat-Oost stond niet goed in de plannen. Vanaf 2024 breidt de gemeente het schetsontwerp voor de openbare ruimte voor het Campuskwartier en Spoorzone HS uit met een ontwerp voor de herinrichting van de Waldorpstraat-Oost.

Buitenruimteplan

De gemeente organiseert bijeenkomsten over thema’s uit het buitenruimteplan. Het buitenruimteplan is 1 van de 4 plannen van het toekomstplan. De gemeente vraagt bij een aantal onderwerpen naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen). Bij andere onderwerpen vraagt de gemeente u om, als groep, advies te geven (meedenken/advies geven).

  • Fase 1: informeren en ophalen van wensen, zorgen en ideeën. Dit gebeurde via:
    • 8 juli 2024: startbijeenkomst
    • 9 september 2024: inspiratietour naar campussen in Delft en Rotterdam
  • Fase 2: verdiepende gesprekken. Dit gebeurt via:
    • Vanaf 18 september 2024: straatgesprekken met bewoners, ondernemers en overige belanghebbenden in Laakhavens (mening geven/raadplegen).
    • 9 oktober 2024: de gemeente organiseert een inloopbijeenkomst over 2 onderwerpen. U kunt uw wensen, ideeën en zorgen delen:
      1. Het ontwerp voor de herinrichting openbare ruimte van het Campuskwartier en Spoorzone HS en verkeersluw maken van de Waldopstraat-Oost.
      2. Het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor.
  • Fase 3: terugkoppelen. Dit gebeurde via:
    • 16 oktober 2024: de gemeente organiseert een terugkoppelbijeenkomst tijdens de CID Dag. De gemeente vertelt wat er met uw inbreng en die van de omgeving is gedaan. En hoe zij deze inbreng gaat verwerken in het ontwerp van de herinrichting van het Campuskwartier en Spoorzone HS en de Waldorpstraat-Oost en het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor.
    • 18 juni 2025: de gemeente organiseert een informatiemarkt over onder meer het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor en het ontwerp voor het Campuskwartier en Spoorzone HS en de Waldorpstraat-Oost. U kunt de laatste versies bekijken en hierop reageren. En de gemeente vertelt wat er met de inbreng, opgehaald tijdens verschillende participatie- en informatiemomenten, is gedaan.
    • 4e kwartaal 2025: laatste participatiemoment buitenruimteplan. De gemeente informeert in november 2025 participanten en geïnteresseerden over wat er wel of niet is opgenomen in het buitenruimteplan. Deelnemers kunnen ook een online vragenlijst invullen over het participatieproces.

Tijdens het maken van het buitenruimteplan werkt de gemeente ook aan het schetsontwerp voor:

De gemeente combineert de participatieactiviteiten van de 3 projecten zo veel mogelijk. Omdat de projecten invloed op elkaar hebben. En zodat belanghebbenden makkelijk kunnen meedenken.

Het buitenruimteplan is geen eindontwerp. Het plan geeft kaders voor toekomstige ontwerpen. Voor de verschillende deelgebieden in Laakhavens Hollands Spoor zal bijvoorbeeld een ontwerptraject van schetsontwerp, voorlopig ontwerp en definitief ontwerp doorlopen worden.

De gemeenteraad stelt de ontwikkelvisie, het beeldkwaliteitsplan, de ontwikkelstrategie en het buitenruimteplan vast. Het Toekomstplan Laakhavens Hollands Spoor is klaar.

Wat er al is gedaan

De gemeente werkt aan het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor. De gemeente liet aan participanten en geïnteresseerden zien wat er (op hoofdlijnen) in het buitenruimteplan staat. En deelde het (concept) participatieverslag.

In het participatieverslag staat hoe de gemeente de reacties van de omgeving verwerkt in het buitenruimteplan. Ook onderzoekt de gemeente wat belanghebbenden vonden van het participatietraject. Dit deed zij met een online vragenlijst.

De resultaten van de vragenlijst zette de gemeente in het definitieve participatieverslag. Het buitenruimteplan en het participatieverslag worden begin 2026 aan de gemeenteraad aangeboden.

Zaterdag 28 juni 2025 stonden een paar medewerkers van de gebiedsontwikkeling Laakhavens Hollands Spoor met een informatiekraam op het wijkfeest van Wijkberaad Laak Centraal. Bewoners stelden vragen en kregen informatie over ontwikkelingen in Laakhavens Hollands Spoor.

Zie ook: Begin externe link: Wijkfeest Laak: gemeente vertelt over ontwikkelingen Laakhavens – Projecten – Den Haag(Externe link), eind externe link..

18 juni 2025 organiseerde de gemeente een informatiemarkt over Laakhavens Hollands Spoor. De gemeente vertelde over de ontwikkelingen in het gebied. En ontwikkelaars vertelden over de plannen voor nieuwe woningen, kantoren, voorzieningen en ruimte om te ontspannen. De informatiemarkt was bij de Haagse Hogeschool.

Lees het Begin externe link: verslag van de informatiemarkt(Externe link), eind externe link..

Programma

Ontwikkeling Laakhavens Hollands Spoor

Het gebied Laakhavens Hollands Spoor verandert de komende 15 jaar. Laakhavens wordt groener en duurzamer. Met veel ruimte voor voetgangers en fietsers. Er komen:

  • ongeveer 9.000 tot 11.000 nieuwe woningen
  • groot park met ruimte voor sport en spel in Laakhaven Centraal
  • nieuwe kantoren en creatieve bedrijven in de maakindustrie

Central Innovation District

De gebiedsontwikkeling Laakhavens Hollands Spoor is onderdeel van het Central Innovation District (CID). Dat is het gebied tussen en rondom de 3 Haagse intercitystations (Den Haag Centraal, Hollands Spoor en Laan van NOI). Het CID wordt het nieuwe economische hart van Den Haag. Daarbij zijn goede bereikbaarheid, genoeg groen en voorzieningen belangrijk. Zo blijft de stad ook in de toekomst aantrekkelijk, veilig en prettig. De gemeente werkt samen met de stad aan deze ontwikkelingen. Lees meer op de pagina Begin link: Central Innovation District, einde link..

CID-nieuwsbrief

Er gebeurt veel in het CID. Op de hoogte blijven? Meld u aan voor de CID-nieuwsbrief. De digitale nieuwsbrief is er 6 keer in het jaar met actuele informatie over de laatste ontwikkelingen.

Kijk voor meer informatie op Begin externe link: Ontwikkelingen Laakhavens Hollands Spoor(Externe link), eind externe link..

Aannemer Heddes Bouw & Ontwikkeling en Ballast Nedam West organiseerden samen met de gemeente een inloopbijeenkomst op 10 maart 2025. Zij vertelden over de bouwwerkzaamheden van Waldorp Four. Bezoekers konden het ontwerp bekijken en vragen stellen.

Meer informatie

Op 20 februari 2025 organiseerde de gemeente een startbijeenkomst ‘Toekomstplannen voor Laakhaven Centraal’ voor eigenaren, huurders, gebruikers van panden in het gebied Laakhaven Centraal. Dit gebied is een deelgebied in de grote gebiedsontwikkeling Laakhavens Hollands Spoor. De nieuwe plannen voor het gebied kunnen invloed hebben op panden en/of bedrijven. Tijdens de bijeenkomst waren medewerkers van verschillende afdelingen van de gemeente aanwezig om meer informatie te geven en vragen te beantwoorden. De bijeenkomst was in de Haagse Hogeschool en er waren zo’n 20 eigenaren, huurders, gebruikers van panden aanwezig.

Meer informatie: Begin externe link: Ondernemen in Laakhavens Hollands Spoor – Projecten – Den Haag(Externe link), eind externe link..

Ontwikkeling Laakhavens Hollands Spoor

Het gebied Laakhavens Hollands Spoor verandert de komende 20 jaar. Laakhavens wordt groener en duurzamer. Met veel ruimte voor voetgangers en fietsers. Er komen:

  • ongeveer 9.000 tot 11.000 nieuwe woningen
  • groot park met ruimte voor sport en spel in Laakhaven Centraal
  • nieuwe kantoren en creatieve bedrijven in de maakindustrie

Op woensdag 16 oktober 2024 vond de 3e editie van de CID Dag plaats. Ruim 300 bezoekers werkten mee aan de plannen voor het Central Innovation District (CID).

Tijdens deze dag in de Haagse Hogeschool kwamen bewoners, ondernemers, studenten, ontwikkelaars en kennisinstellingen samen om te werken aan de toekomst van de uitbreiding van het Haagse centrum. Zo werd er kennis uitgewisseld over innovatie, groen in de stad en de toekomst van universiteiten. En werden de toekomstplannen van de deelgebieden in het CID gepresenteerd.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie en de presentaties op Begin externe link: www.denhaag.nl/ciddag(Externe link), eind externe link..

CID-nieuwsbrief

Op de hoogte blijven over het CID? Begin externe link: Meld u aan voor de CID-nieuwsbrief(Externe link), eind externe link.. De digitale nieuwsbrief verschijnt 6 keer per jaar met actuele informatie over de laatste ontwikkelingen.

Op woensdag 16 oktober 2024 organiseerde de gemeente een bijeenkomst over 2 participatietrajecten.

De gemeente vertelde wat er met uw inbreng en die van de omgeving is gedaan. En hoe zij deze inbreng gaat verwerken in het ontwerp van het Campuskwartier en Spoorzone HS en het concept Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor.

Lees meer over de plannen op de pagina’s:

De gemeente organiseerde een inloopbijeenkomst. Bewoners, ondernemers, gebruikers en belanghebbenden konden tijdens de inloopbijeenkomst ideeën, wensen en zorgen delen (mening geven/raadplegen). De gemeente gebruikt dit om de ontwerpen voor het Campuskwartier en Spoorzone HS en het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor verder uit te werken.

Lees meer op:

De gemeente ging verder met de participatie van de herinrichting openbare ruimte Campuskwartier en Spoorzone HS en het verkeersluw maken van de Waldorpstraat-Oost (mening geven/raadplegen) en Buitenruimteplan Laakhavens HS (meedenken/advies geven). Van woensdag 18 september tot woensdag 9 oktober 2024 gingen vrijwilligers van Wijkz in gesprek met bezoekers in het deelgebied. Lees welke vragen zijn gesteld in Begin externe link: het verslag(Externe link), eind externe link..

Lees meer op:

Op 9 september 2024 was er een inspiratietour naar de campus in Delft en de campus Woudestein in Rotterdam. De excursie was onderdeel van het participatieproces voor het ontwerp van de herinrichting openbare ruimte voor het Campuskwartier en Spoorzone HS.

Onder begeleiding van Catelijne Elissen (stedenbouwkundige bij gemeente Den Haag) en Cor Geluk (landschapsarchitect bij Juurlink en Geluk) wandelden deelnemers een stuk over de campus in Delft en campus Woudestein in Rotterdam. Deelnemers kregen tijdens de wandeling de vraag goed om zich heen te kijken. En aan te geven:

  1. Wat werkt goed en ziet er aantrekkelijk uit
  2. Wat werkt minder goed en zou u niet willen in het ontwerp voor de Haagse campus

Deze inzichten neemt de gemeente mee in de uitwerking van de ontwerpen voor de openbare ruimte van het Campuskwartier en de Spoorzone HS.

Bekijk het Begin externe link: verslag van de inspiratietour(Externe link), eind externe link..

Ontwerpsessie met PostNL en Odido. Zij bespraken onder andere de (fiets)bereikbaarheid, ingang Q-park Rijswijkseweg, autostroom.

De gemeente organiseerde een inloopbijeenkomst over het Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor konden bekijken. Bezoekers konden het plan bekijken en hun mening geven (zienswijze). En vragen stellen aan medewerkers van de gemeente.

Bekijk het Begin externe link: Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS319121)(Externe link), eind externe link..

Het ontwerp beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor lag ter inzage. Belanghebbenden konden van 21 maart en tot en met 2 mei 2024 hun mening geven (zienswijze).

Bekijk het Begin externe link: Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS319121)(Externe link), eind externe link..

De gemeente organiseerde een bijeenkomst met det Haagse Hogeschool, ROC Mondriaan en studenten. Zij bespraken onder andere ideeën en oplossingen voor looproutes, voorzieningen, ontmoetingsplekken en sociale veiligheid in het gebied.

De gemeente wil met (toekomstige) bewoners, ondernemers en organisaties in gesprek om samen de toekomstplannen voor de deelgebieden beter te maken. Het gaat om de plannen voor de omgeving Den Haag Centraal, Laan van NOI, Beatrixkwartier-Utrechtsebaan, Schenk en Laakhavens. Dit doet ze door onder andere tijdens de CID-Dagen zoveel mogelijk wensen en ideeën te verzamelen.

Bewoners, ondernemers en belanghebbenden werkten mee aan het schetsontwerp voor het Campuskwartier en de Spoorzone HS. Tijdens bijeenkomsten en bewonersoverleggen verzamelde de gemeente reacties, wensen en ideeën over het ontwerp (mening geven/raadplegen). Ook gaven de werkgroepen (BOLF, HHS, HTM&Q-park, Fietsersbond en Duwo) gaven reacties op het ontwerp en op de Nota van Uitgangspunten en het thema openbare ruimte.

Ontwikkelvisie en beeldkwaliteitsplan klaar

De gemeente maakte eerst een Begin externe link: ontwikkelvisie (RIS311821)(Externe link), eind externe link.. Dit document beschrijft de toekomst van Laakhavens Hollands Spoor. Hierin staat in grote lijnen hoe de ruimte en de kwaliteit van het gebied moet worden. Ook maakte de gemeente een Begin externe link: beeldkwaliteitsplan (RIS319121)(Externe link), eind externe link.. Hierin staat het toekomstige karakter van de omgeving. Zoals hoe de gebouwen (architectuur) en de openbare ruimte eruit moeten zien. In deze plannen staan ook de voorwaarden (kaders) waaraan toekomstige projecten moeten voldoen. De gemeente vroeg bij een aantal onderwerpen naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen). Bij een aantal andere onderwerpen vroeg de gemeente u om, als groep, advies te geven (meedenken/advies geven).

Ontwikkelstrategie en buitenruimteplan

In 2024-2025 maakte de gemeente een ontwikkelstrategie en een buitenruimteplan.

De Begin externe link: ontwikkelstrategie (RIS324160)(Externe link), eind externe link. beschrijft hoe de doelen uit de ontwikkelvisie uitgevoerd kunnen worden. In de strategie staan bijvoorbeeld de middelen (kosten) die de gemeente inzet om het gebied te kunnen ontwikkelen. De samenwerking met marktpartijen, de fases van de bouw en het (tijdelijk) inrichten van de openbare ruimte. De ontwikkelstrategie is de praktische uitwerking van de ontwikkelvisie. De gemeente vraagt bij een aantal onderwerpen naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen).

Ook maakte de gemeente een Begin externe link: buitenruimteplan (RIS324555)(Externe link), eind externe link.. Hierin staat het toekomstige karakter van de openbare ruimte. Zoals hoe de buitenruimte wordt gebruikt, onderhouden en beheerd. En de voorwaarden (kaders) waaraan toekomstige openbare ruimte projecten moeten voldoen. De gemeente vraagt bij een aantal onderwerpen naar uw wensen en ideeën (mening geven/raadplegen). Bij een aantal andere onderwerpen vraagt de gemeente u om, als groep, advies te geven (meedenken/advies geven).

De gemeente combineert de participatie voor het buitenruimteplan met het project Begin externe link: Herinrichten Campuskwartier en Spoorzone HS(Externe link), eind externe link. en het project Begin externe link: Herinrichten Waldorpstraat-Oost(Externe link), eind externe link..

Laakhavens Hollands Spoor in beeld

Sfeerbeeld groene Verheeskade.

Sfeerbeeld van nieuwe gebouwen en groen in Laakhavens Hollands Spoor (bron: ontwikkelstrategie Laakhavens Hollands Spoor).

Video’s over de plannen

Projectmanager Ronald van der Ark en beleidsadviseur Ellemijk Marks vertellen over de plannen voor Laakhavens. Zij leggen ook uit wat een ontwikkelvisie en een beeldkwaliteitsplan precies zijn.

Projectleider Boy Verhoef en senior beleidsadviseur Ellemijk Marks vertellen over de plannen voor de buitenruimte in Laakhavens. Zij leggen ook uit wat een buitenruimteplan precies is.

Contact

Heeft u vragen over de veranderingen in de Laakhavens? Stuur een e-mail naar Begin link: projectenlaakhaven@denhaag.nl, einde link..

Onderdeel van gebied

Central Innovation District

Onderdeel van wijk

Laakhavens

Gepubliceerd: 22 juli 2026

Contact

Hoe kunnen we helpen?

Chat

Open chatgesprek(Externe link)

Telefoon

14070

Meer opties

Naar contactpagina