5 jaar Festival Classique: gedurfd en vernieuwend

Ze zijn niet meer weg te denken uit het Haagse festivalseizoen: grote concerten op de Hofvijver, het Plein vol tenten en wandelgroepjes van Kerkenpad of Nach van Bach. Festival Classique viert zijn vijfde verjaardag. Directeur Stef Collignon vertelt hoe hij de strijd aanbindt met de vergrijzing in de klassieke muziek.

‘De afgelopen 5 jaar zijn voor ons een enorm leerproces geweest. Ik ben zelf in het 2e jaar aangetreden. Terugkijkend zijn we eigenlijk vrij behoudend begonnen, met een licht chique karakter en grote namen als Jessye Norman en Maxim Vengerov. Ik vind dat het zijn van een festival méér betekent dan in korte tijd veel programma’s bij elkaar zetten. We willen unieke belevenissen bieden. Niet alleen nieuwe combinaties maken tussen muziekstukken, artiesten en locaties, maar ook voorstellingen die je in het normale concertaanbod niet ziet. We produceren veel zelf, het zijn meer voorstellingen dan concerten.

Met een knipoog, maar altijd met respect

Er zijn vaak BN’ers aan zo’n voorstelling verbonden. Daar worden wel eens vraagtekens bij gezet, maar het heeft altijd een verband. Peter van de Vorst, royaltydeskundige van roddelprogramma RTL Boulevard, presenteert opera’s niet alleen maar omdat hij BN’er is, maar omdat het opera’s zijn die zelf bol staan van de roddel en achterklap.

Vanuit de klassieke hoek vindt men dat gedurfdere concept soms ordinair of “lachen, gieren, brullen”, maar we zetten echt niet alleen makkelijk repertoire neer. Geen Strauss en stukjes die maar 3 minuten mogen duren op het Hofvijverconcert. Het idee van babyconcerten klinkt misschien als een gimmick, maar het wordt bloedserieus geresearcht. Degene die dat maakt is helemaal thuis erin. We brengen het in de marketing met een knipoog, maar we blijven altijd dichtbij het respect voor de noten.

Geen ons-kent-ons

We zijn in deze jaren steeds beter gaan communiceren. Het is fantastisch dat Radio 4 vanaf het begin bij het festival betrokken is, maar hoe krijg je het op 538 en 3FM, in De Wereld Draait Door en RTL Boulevard? Ik noem die omdat we daar allemaal geweest zijn. Wij willen weten: waarom zou iemand hier een kaartje voor willen kopen. In onze gids vind je geen “opus zoveel, in g klein”.

In het begin van het festival hadden we eens een “romantisch pianorecital”. Een van onze medewerkers wist niet wat een recital was. Ik legde uit dat er dan iemand piano gaat spelen. ‘O, een pianoconcert.’ Nee, want een pianoconcert is met orkest. Daarom werd het uiteindelijk de “Nacht van de romantiek”. Je kunt er niet vanuit gaan dat iedereen alles weet. Om die reden komen onze medewerkers altijd van buiten het ons-kent-ons-wereldje. Ik weet zeker dat de mensen hier op de kamer verpletterd zijn als ze Le Sacre du Printemps gehoord hebben, maar ik zal ze eerst moeten uitleggen waaróm het de moeite waard is om te gaan luisteren.

We hebben het getij deze 5 jaar in zoverre wel mee gehad, dat de klassieke muziekpraktijk ongelofelijk stil is blijven staan. Het is de meest conservatieve kunstvorm, de vernieuwing in andere podiumkunsten is hier niet doorgedrongen. Wanneer zegt iemand op het concertpodium eens ‘Hallo, leuk dat jullie er zijn’? En wat zou er mis zijn met grote schermen waarop je kunt zien wat de dirigent doet? Door het gebrek aan vernieuwing hebben wij een beetje een gidsfunctie. Tijl Beckand treedt nu vaak op met het Residentie Orkest, daar zijn wij mee begonnen. In Friesland gaan ze een Best of Festival Classique organiseren. We krijgen een klein beetje navolging.

Klappen op het verkeerde moment mag

Ga je met babyconcerten en BN´ers nu ook echt de strijd tegen de vergrijzing winnen?

Mijn stoere antwoord is: ja natuurlijk. Ons publiek is over de afgelopen 4 jaar aantoonbaar jonger geworden, iets minder alleen maar hoogopgeleid, wat meer modaal, en er is een groeiend percentage mensen die bij ons voor het eerst in hun leven naar klassieke muziek hebben geluisterd. We krijgen meer online bestellingen en input via sociale media dan andere klassieke podia, dat wijst er ook op dat ons publiek jonger is.

Mijn genuanceerde antwoord is: het is mijn rotsvaste overtuiging dat je dit moet proberen. Er komt anders echt geen aanwas en dan is er over 10 jaar niets meer. Het is een misvatting dat de vergrijzing zal leiden tot meer publiek voor klassieke muziek. Als je groot bent geworden met de Stones, ga je na je 60ste niet opeens naar klassiek luisteren. We sporen anderen ook aan dingen te organiseren zonder alle codes eromheen. Musici vinden het ook bevrijdend dat je bij ons je cello in het water kunt gooien, dat spelen in de kroeg kan, dat de telefoon mag afgaan, dat klappen op het verkeerde moment mag.

Kunst en gemeenschapsgeld

Zowel jullie partner de publieke omroep, als de overheidssubsidies zijn in zwaar weer. Wat betekent dat voor jullie toekomst?

AVRO/IDTV hebben het festival op poten gezet, en hebben daar de eerste jaren fors in geïnvesteerd. NU betalen ze geen grote bedragen meer. Voor een deel zullen subsidies altijd nodig blijven. Dat vind ik ook normaal. Voetbalwedstrijden kosten ook gemeenschapsgeld en een festival heeft uitstraling op de stad, levert economisch verkeer op en statuur. Ik vind het vreselijk dat het nu bon ton is om tégen cultuur te zijn, het satanische genoegen waarmee er wordt gehakt, maar je kunt de klassieke muziek natuurlijk wel verwijten dat er 50 jaar lang weinig vernieuwd is.

Maar behalve uit subsidies halen we inmiddels steeds meer inkomsten uit recettes en sponsoring. Je betaalt bij ons niet de hoofdprijs voor je kaartjes en je krijgt dan iets wat weliswaar maar een uur duurt, maar wel altijd iets extra´s heeft.

Kanonnen op het Malieveld

Stel je het festival eens voor over nóg 5 jaar. Wat zou je dan bereikt willen hebben?

Ik hoop dat het dan nog groter is! Meer mensen! Twee podia in de Hofvijver zodat je à la Pinkpop kunt wisselen en niet maar 3 concerten per dag kunt doen omdat je moet ombouwen. En afsluiten met een enorm publieksevenement à la Night of the Proms op het Malieveld. Tsjaikovski´s Ouverture 1812 met echte kanonnen!

Daarnaast hoop ik dat we aanbieders kunnen inspireren om zelf met goede concepten te komen. Nu maken wij veel formatjes zelf, maar er wordt ons maar zelden iets geschikts aangeboden. Ik zou graag willen zien dat meer mensen de geijkte vormen van het klassieke concertbedrijf durven loslaten en dat wij een podium worden voor vernieuwing in de klassieke muziekwereld.

Lees alles over het festival of bestel kaarten via www.festivalclassique.nl