Den Haag - Archeologie in het traject van de Rotterdamsebaan

Archeologie in het traject van de Rotterdamsebaan

De afdeling Archeologie doet sinds 2014 archeologisch onderzoek op de plaats waar de Rotterdamsebaan wordt aangelegd. In de afgelopen periode is nieuwe informatie over het verleden naar boven gekomen, vooral over de Romeinse tijd en de late middeleeuwen.

Archeologen willen een samenhangend verhaal vertellen over vroeger. Daarom kijken archeologen voornamelijk naar het verband tussen vondsten en grondsporen. Maar bij de Rotterdamsebaan zijn al een aantal keer zulke bijzondere dingen gevonden dat deze ook op zichzelf nieuws werden.

Romeinse schat

Bij het aanleggen van een plat vlak voor het archeologisch onderzoek stuitte de metaaldetector op een grote klomp metaal in een geverfde Romeinse beker.

De conservator van de afdeling Archeologie maakte de vondst schoon. Al snel bleek het een zilverschat te zijn. In totaal zijn 107 denarii (munten), 6 armbanden, een gigantische verzilverde fibula (mantelspeld) en de restanten van een ketting in de beker gestopt.

Waarom de schat is verborgen, blijft nog een mysterie. Zijn de waardevolle spullen verstopt tegen rovers of moet dit meer als een ritueel offer aan de goden gezien worden?

De zilverschat van de Rotterdamsebaan
De zilverschat van de Rotterdamsebaan

Romeinse dakpannen

In de zomer van 1997 werd tijdens de aanleg van bedrijventerrein Hoornwijck in Rijswijk een bijzondere vondst gedaan: ruim 40 Romeinse dakpannen. Dit was sensationeel omdat zoiets nooit eerder was gevonden. Maar dat beeld is met de opgravingen in het tracé van de Rotterdamsebaan veranderd.
In juni 2015 vonden de archeologen van de gemeente Den Haag namelijk in het weiland naast familiepark Drievliet een vergelijkbare verzameling Romeinse dakpannen, niet ver van de Rijswijkse vindplaats. Het gaat om 2 soorten: 

  • platte dakpannen (tegulae)
  • halfronde (imbrices).

De platte dakpannen werden tegen elkaar aan gelegd. De halfronde werden gebruikt om de ruimte ertussen te bedekken. Zo ontstond een waterdicht dak. Op deze manier worden in landen rond de Middellandse zee ook nu nog de daken bedekt.

Op 1 van de dakpannen heeft iemand, toen de dakpan nog nat was, NIIMO geschreven (lees Nemo, vertaald ‘niemand’). Of dit de naam van de maker was of dat het aangaf dat deze partij dakpannen door niemand vooraf besteld was, is niet te achterhalen.

Romeinse dakpan met inscriptie

Monumentaal gebouw

Inmiddels hebben de archeologen een 3e hoeveelheid aangetroffen. Dit keer gaat het niet om enkele tientallen dakpannen, maar om honderden! Opnieuw zijn alle dakpannen vergelijkbaar. Het lijkt er dan ook op, dat er tussen de 3 vindplaatsen een gebouw heeft gestaan met een monumentale uitstraling. Want dat gaf een pannendak in de Romeinse tijd. Voor zover bekend kregen alleen de belangrijkste gebouwen zo’n dakbedekking. Deze vondst vertelt ons dus dat hier misschien wel een villa, een tempel of een grote herberg gestaan heeft. Alle dakpannen zijn inmiddels verzameld en opgeslagen en wachten op verdere uitwerking.

Middeleeuwse vingerring

Vlak buiten de inheems romeinse nederzetting is een zeer zeldzame zilveren vingerring gevonden. Aan de buitenzijde draagt de ring een inscriptie: AMO TE VITA. Deze klassiek Latijnse tekst kan worden vertaald als 'ik hou van je, mijn lief'. Aan de zijkanten van de ring zijn ook nog enkele letters te lezen. Of dit de namen van de geliefden zijn, is nog niet bekend. Deze ring kan op grond van de locatie van het onderzoek zowel uit de Romeinse tijd als uit de 13de/14de eeuw dateren. Specialisten zijn nog aan het zoeken naar soortgelijke ringen en hopen zo achter de datering te komen.

Middeleeuwse vingerring

Zegelstempel

In de gracht rondom een adellijk huis vonden de archeologen een ruim 5 centimeter hoge zegelstempel van brons, vermoedelijk uit de 14de eeuw. Er is duidelijk een wapen te herkennen met een lage ‘keper’ (omgekeerde V) en een naam waarvan het eerste deel te lezen is: Willem. Nader onderzoek zal duidelijk moeten maken om welke Willem het gaat en of hij de edelman kan zijn geweest die verantwoordelijk is voor de aanleg van dit erf.

Het zegelstempel
Het zegelstempel

Veldfles

In 1 van de grachten is een veldfles uit de 14de eeuw gevonden. Na een grondige schoonmaak bleek deze verzilverd te zijn. Dergelijke vondsten zijn zeldzaam en verzilverde exemplaren zijn nog nooit gevonden. Het geeft aan dat de bewoner van dit erf veel geld te besteden had. Zelfs een deel van de leren riem waar de fles aan hing is teruggevonden. Op een aantal plaatsen is te zien dat men destijds kleine gaatjes in de veldfles heeft gerepareerd.

Veldfles

Paardengraf

Bij het archeologisch onderzoek zijn onder andere veel dierbegravingen aangetroffen. Eén paardengraf was echter totaal anders dan alle andere graven. Normaal werden de dode dieren in een kuil gepropt, maar bij dit paard heeft men de moeite genomen om het graf zo ruim te maken dat het hoofd en de benen min of meer gestrekt konden liggen. Daarnaast is het heel bijzonder dat de hoefijzers nog aanwezig waren. Wellicht was dit paard, dat uitzonderlijk groot is, een strijdros en is dat de reden dat het met zoveel zorg is begraven?

Paardengraf

Visfuiken

Een bijzondere en leuke vondst: 3 visfuiken in de gracht. Dat de van twijgen gevlochten fuiken goed functioneerden, blijkt uit de vissenbotjes die in de fuik teruggevonden zijn.

Visfuiken

Klomp

In het veld werd een klomp van elzenhout uit de 15e eeuw gevonden. Tijdens het schoonmaken van de klomp bleek deze nog puntgaaf te zijn.

Klomp
Laatmiddeleeuws aardewerk

Laatmiddeleeuws aardewerk

Veruit het meeste vondstmateriaal op de Rotterdamsebaan bestaat uit aardewerk. Uit zowel de Romeinse tijd als de late middeleeuwen zijn vele duizenden scherven gevonden. Dit aardewerk is voor archeologen goed te dateren en is dus heel belangrijk voor het onderzoek.

Pelgrimsinsignes

Op de Rotterdamsebaan zijn veel pelgrimsinsignes gevonden. Dit waren kleine speldjes die men in de late middeleeuwen op kleding droeg. Pelgrims kochten ze bij bedevaartsoorden en daardoor waren de insignes bij thuiskomst een souvenir en statussymbool.

Pelgrimsinsignes

Leer

In de archeologie is het altijd bijzonder als er leer wordt gevonden. Bij het onderzoek op de Rotterdamsebaan is veel leer aangetroffen, zowel uit de Romeinse tijd als uit de late middeleeuwen. Leer is kwetsbaar en blijft alleen onder het grondwater bewaard. De middeleeuwse grachten en de Romeinse waterputten waren een ideale omgeving om het leer te conserveren. Het is belangrijk dat het leer direct na het opgraven behandeld wordt, anders rot het alsnog weg. Het meeste gevonden leer gaat om restanten van schoenen.

Meer informatie

Meer over archeologie in Den Haag leest u op de pagina Archeologie.

Leren schoenen
Kijk voor meer informatie op www.rotterdamsebaan.nl
Een drone helpt de vindplaats in kaart te brengen
Een drone helpt de vindplaats in kaart te brengen

Gepubliceerd: 11 juli 2017Laatste wijziging: 17 juli 2017