Huizenonderzoek: bouwgeschiedenis

Oude afbeeldingen (prenten en foto's) kunnen al een duidelijk beeld geven van de vroegere toestand van een huis. Ook kunt u aan de hand van oudere stadsplattegronden en kadasterkaarten informatie krijgen: stond die uitbouw er al in 1910 of niet?

Na 1879

Als het huis na 1879 is gebouwd, bestaan er waarschijnlijk nog bouwtekeningen. Voor het tijdvak 1879-1898 kunt u daarvoor meestal bij het gemeentearchief terecht. Er is een index op straatnaam; de tekeningen van daarna liggen ter inzage bij de Dienst Stedelijke Ontwikkeling (voorheen 'Bouwen en Wonen'), zie bij Bouwtekeningen inzien. Tekeningen van gesloopte huizen zijn overigens weer op het gemeentearchief in te zien. Het is handig te weten dat belangrijke verbouwingen en nieuwbouw altijd in de registers van het kadaster staan vermeld, met een jaaraanduiding. Wie meer wil weten, kan bijvoorbeeld veel ontdekken in de correspondentie van stadhuis en Bouw- en Woningtoezicht, de Schoonheids- of Welstandscommissie of de Dienst voor de Stadsontwikkeling.

Voor 1879

Over particuliere bouwactiviteiten van vóór 1879 is minder informatie. De overheid bemoeide zich er weinig mee en legde dan ook weinig vast. Als er wel iets werd genoteerd, was dat meestal als er iets met de openbare weg gebeurde. Zo vinden we vergunningen voor het leggen van riolen, het neerzetten van schuttingen enzovoorts in het archief van het stadsbestuur en de Commissie van Fabricage. Ook vinden we vermeld of er geveltekeningen zijn ingezonden. Ook het kadaster, dat vanaf 1832 werd bijgehouden, geeft weer aanwijzingen over bouwactiviteiten.

18e eeuw en vroeger

Voor oudere perioden, de 18e eeuw en vroeger, hebben we nog het meeste aan lijsten die werden bijgehouden voor de belastingheffing. Dat zijn bijvoorbeeld de lijsten van 'nieuwe getimmerten' in het archief van de Sociëteit. Bebouwing of verbouwing van onroerend goed betekende een waardevermeerdering en werd altijd in registers opgetekend. Ook kunnen we iets terugvinden wanneer bij een verbouwing gebruik werd gemaakt van de openbare weg. Gegevens vinden we dan in vergunningen van bijvoorbeeld de provinciale rekenkamer.

Gepubliceerd: 2 september 2009Laatste wijziging: 29 mei 2017