Toespraak burgemeester bij 25 jarig bestaan van Omniversum (7 dec.'09)

Toespraak van burgemeester Van Aartsen bij het 25 jarig bestaan van het Omniversum.

Dames en heren,

Vijfenentwintig jaar geleden opende mijn voorganger Frans Schols het Omniversum. Het eerste ruimtefilmtheater van Europa was een feit. Een dag later bezochten maar liefst 8000 mensen voor het eerst deze unieke bioscoop. Er zouden nog velen volgen. Een kwart eeuw later staat de teller bijna op 9 miljoen bezoekers.

Het Omniversum verrees als een feniks uit de as van het negen jaar eerder afgebrande Zeiss Planetarium in het gebouw van de Haagsche Courant aan de Grote Marktstraat. Ik denk dat menigeen hier aanwezig het zich nog wel kan herinneren. Ik in ieder geval wel.

Professor Harry van der Laan en Albert Sijthoff, bij de toenmalige medewerkers van de krant beter bekend als ‘meneer Appie’, namen vervolgens het initiatief om een waardige opvolger van het planetarium te realiseren. Ze reisden er zelfs voor naar Canada en de VS, om daar nader kennis te maken met de zogeheten Omnimax filmtheaters.  

Niet lang daarna werdtde eerste paal voor het nieuwe theater geslagen, vlakbij het Gemeentemuseum, waar op dat moment  ook het toekomstige Museon verrees. En dat was natuurlijk niet toevallig.

Want het Omniversum is meer dan een bioscoop met een heel groot scherm. Door middel van zijn programmering heeft het Omniversum van meet af aan ernaar gestreefd kennis over het menselijk leven, de natuur en onze planeet aan een breed publiek door te geven. Tot lering en vermaak. Maar dan niet door middel van een lezing met lichtbeelden... Iedereen die het Omniversum ooit heeft bezocht weet hoe indrukwekkend de films zijn die hier vertoond worden. Je zit er werkelijk midden in.

Maar niet alleen vanwege de nabijheid van het Museon is de locatie van het Omniversum goed gekozen. Het was per slot van rekening ook in dit zelfde stadsdeel, Scheveningen, dat de allereerste filmvertoning door de gebroeders Lumière in Den Haag plaatsvond. Dat was in juni 1896. Het contrast tussen de bibberige beelden van toen, enkel begeleid door het geratel van de projector en de virtuele reizen door tijd en ruimte die het Omniversum biedt, kan niet groter zijn.

Maar ook in dit digitale tijdperk, waarin we kunnen beschikken over internet en televisie op onze mobiele telefoon en bewegende beelden alomtegenwoordig zijn, blijft een bezoek aan het Omniversum telkens even sensationeel als die allereerste filmvoorstelling, destijds in het Kurhaus.

De stijgende bezoekerscijfers bewijzen de onverminderde aantrekkingskracht van het Omniversum. En bij een recent onderzoek naar de naamsbekendheid van culturele merken in Zuid-Holland eindigde het Omniversum op de tweede plaats. Van de inwoners van de regio Den Haag-Leiden kent 86 procent het Omniversum.

Dat is natuurlijk niet alleen fijn voor het Omniversum, het is ook goed van Den Haag. Een ruim aanbod aan musea, theaters, bioscopen andere culturele instellingen bepaalt in belangrijke mate de aantrekkingskracht van een stad. Niet alleen voor bezoekers en toeristen, maar ook voor toekomstige bewoners. Grote bedrijven en internationale instellingen wegen in hun keuze voor een vestigingsplaats ook het culturele aanbod mee.

De architect Berlage, schepper van het Gemeentemuseum, ontwierp zo’n honderd jaar geleden, bevleugeld door het vooruitgangsgeloof dat de Vredesconferenties met zich meebrachten, een hoofdstad van het internationalisme, gesitueerd in de duinen bij Scheveningen. Zijn visioen verwerkelijken we, meer dan een eeuw later alsnog. Weliswaar met de inzichten van nu, met maar het zelfde elan dat Berlage destijds vervulde.  

Op een steenworp hier vandaan wordt hard gewerkt aan het nieuwe onderkomen van Europol. Binnen afzienbare tijd start de bouw van het Internationaal Strafhof. Voor Eurojust heeft Den Haag drie mogelijke locaties beschikbaar gesteld; alle drie in de onmiddellijke nabijheid van het Omniversum. Kortom, de Internationale Zone begint steeds meer vorm aan te nemen.

Onze toekomst wordt bepaald in de steden. Het merendeel van de wereldbevolking woont immers in steden. In de steden draaien de motoren van de wereldeconomie, in de steden zullen we ook de grote problemen moeten oplossen waar de mensheid mee wordt geconfronteerd, zoals de klimaatverandering.

Daarom moeten we, juist nu in deze tijden van recessie, investeren in steden. Zorgen dat mensen er graag willen wonen, werken en op bezoek willen komen. Alleen zo houden we de motor draaiende. En dat is van levensbelang.

Vergeet niet dat de concurrentie tussen steden en stedelijke gebieden wereldwijd alleen maar toeneemt. Andere stedelijke gebieden staan te trappelen om onze plek in te nemen. Ook hier geldt, refererend aan een ander jubileum dit jaar: survival of the fittest!

Daarom geldt nu en de komende jaren het devies: keihard werken om de concurrentiepositie van Den Haag en de omliggende regio te versterken. Juist daarom prijzen we ons zo gelukkig met de aanwezigheid van het Omniversum. Het is niet alleen een fantastisch filmtheater dat terecht drommen bezoekers trekt. Het is ook een prachtig voorbeeld van durf, innovatie en ondernemerschap. Ik feliciteer de directie van het Omniversum van harte met dit zilveren jubileum en spreek de hoop uit dat ook in de toekomst de Hagenaars en hun gasten mogen genieten van prachtige en informatieve films. Tot lering en vermaak.