Historie Haagse bomen

Den Haag staat bekend als groene stad. Om dat te blijven is er veel aandacht voor groenvoorzieningen. Zo hebben onder andere de Haagse bomen door de eeuwen heen veel aandacht gekregen.

In het centrum van Den Haag werden de eerste bomen geplant. Bijvoorbeeld aan de Lange Vijverberg, waar nieuwe linden werden gepoot. In 1481 kwamen hier 5 banken te staan, zodat bewoners van de bomen konden genieten.

In 1536 liet keizer Karel V diverse lindebomen planten op het Lange Voorhout. Ook kwamen er bomen langs de grachten, op bijzondere plekken als bij de Grote Kerk en langs de Scheveningseweg. Deze eerste boombeplantingen zijn door de eeuwen heen in stand gehouden.

Meer groen in de wijken

De woonwijken in Den Haag hadden oorspronkelijk geen bomen. Maar de gemeente wilde hier iets aan doen. Daarom plaatste zij bomen op speelplaatsen bij scholen, in wijken als de Schilderswijk en Transvaal. De speelplaats van de Jan Ligthartschool aan de Thullingstraat is hier een voorbeeld van. Zo kregen de wijken wat meer fleur.

Toen de stad zich rond 1900 steeds verder uitbreidde, kwam er meer plaats voor groen. Bij de aanleg van nieuwe wijken als Benoordenhout werden oude lanen van landgoederen gespaard. Bijvoorbeeld de Van Mojalenlaan, de Hogenhoucklaan, de Van Montfortlaan en de Van Soutelandelaan. Ook kregen woonwijken als Vogelwijk, Marlot en Duttendel openbare groenvoorzieningen en bomen. Omdat er vaak geen ruimte was voor straatbomen, plantte de gemeente bomen in voortuinen.

In het Statenkwartier ging de gemeente voor het eerst over op structurele boombeplanting. Tussen 1915 en 1920 werden lanen als de Statenlaan, de Frederik Hendriklaan en de Van Boetzelaerlaan aangeplant. Van deze eerste aanplant zijn er nog veel bomen over. In de loop van de tijd investeerde de gemeente steeds meer in wijken met weinig groen. Tussen 1968 en 1978 werden er per seizoen soms wel 4000 à 5000 jonge bomen geplant. Bijvoorbeeld in straten in de Schilderswijk, Transvaal, Laakkwartier, Regentes-Valkenbos en (oud-)Bezuidenhout.

Bomen lijden onder gaslekkages

De gemeente probeerde van Den Haag dus een prettige, groene leefomgeving te maken. Maar de jaren 1967 - 1970 waren erg slecht voor de bomen. Er ontstonden veel lekkages toen Den Haag van stadsgas overging op aardgas. Hierdoor was er in de bodem een tekort aan zuurstof en stierven honderden bomen. Dankzij luchtkokers kon het gas worden afgevoerd en kregen de bomen weer zuurstof. De ‘gatentegels’ waarmee de luchtkokers werden afgedekt kun je soms nog zien.

Boomchirurgie

Nederland deed in 1967 voor het eerst aan ‘boomchirurgie’: een intensieve onderhoudsbeurt voor bomen. De boomchirurg:

• verbeterde de bodem waar bomen in staan, door het gebruik van bepaalde voedingsmethodes
• voorkwam het uitscheuren van de kronen en stammen van bomen door storm- en trekankers te plaatsen. Deze zetten de boom steviger in de grond
• behandelde zwakke plekken (‘wonden’)
• verwijderde het afgestorven hout.
  

Een boom kon op deze manier weer een hele tijd blijven leven. Boomchirurgen in Den Haag behandelden de groep oude populieren op de hoek van de Kwekerijweg en de Badhuisweg. En lanen als de Van Hogenhoucklaan, de Statenlaan, de Sophialaan en de Timorstraat werden behandeld. Maar ook afzonderlijke bomen als de Postzegelboom, kastanjes in het Huygenspark en de bonte esdoorn in het Prinsevinkenpark .

Voor het behoud van (monumentale) bomen worden nu bijna geen kabels en stangen meer gebruikt. Voeding en vormsnoei zijn nu belangrijker. Zo kan een boom op eigen kracht een betere conditie opbouwen.

Renovaties

De bomen in Den Haag hebben door de jaren heen heel wat te lijden gehad. Daarom maakte de gemeente Den Haag in 1978 een plan om de boombeplanting te verbeteren. Hierin kwam de aandacht te liggen op:

• Bodemverbetering
• Verbreding van de boomstroken langs het schelpenpad
• Aanbrengen van doorlatend asfalt op het schelpenpad
• Wond- en kroonverzorging
• Dieptebemesting
• Vervanging van zieke, gevaarlijke en uitgeleefde bomen

Sommige plekken kregen een complete renovatie, zoals:

• Lange Voorhout en Lange Vijverberg
  Op het Lange Voorhout werden 70 bomen vervangen, op de Lange Vijverberg 20 en op de Korte Vijverberg alle 6 aanwezige kastanjes. De linden voor het Voorhout kwamen uit Twente en de kastanjes uit Brabant.
  

• Langs de grachten
  De bomen langs de grachten zijn tussen 1920 en 1930 bijna allemaal gestorven door de iepenziekte. De renovatie begon aan de Oranje Buitensingel en eindigde aan de Zoutkeetsingel.
  

• Langs de Scheveningseweg
  De wortels van de oude kastanjes en iepen kregen door verbreding van de weg onvoldoende zuurstof en vocht. Hierdoor sneuvelden bij de storm in 1973 ruim 60 volwassen bomen. Omdat daarna elke storm een probleem was, werd de trambaan vernieuwd, de boombeplanting vervangen en de rijweg versmald. De bodem van de boomstrook langs de trambaan werd verbeterd. En er werden nieuwe kastanjes geplant tussen de Burgemeester Patijnlaan en de Johan de Wittlaan. Tussen de Prof. B.M. Teldersweg en de Duinstraat kwamen er halfwas linden uit Limburg.
  

Nieuwe aanplant

De gemeente plantte op 2 opvallende locaties nieuwe bomen: het Plein en de Vaillantlaan. Er kwamen bomen op het dak van de parkeergarage onder Het Plein. Daar hebben ze een optimale groeiplaats. De bomen hebben bijvoorbeeld altijd voldoende vocht. Want de wanden van de garage steken uit, waardoor er regenwater op het dak ligt. En via een leidingsysteem kan er water toegevoegd of afgevoerd worden. Luchtkokers zorgen voor voldoende zuurstof en de grond zorgt voor voldoende voeding.

In 1993 heeft de gemeente langs de gehele Vaillantlaan zware linden geplaatst. Deze linden kwamen uit Oude Pekela. De eerste bomen werden in 1995 geplant en in de jaren erna is de boombeplanting voltooid.