Tentoonstelling Alexander Calder in Gemeentemuseum

Kunstenaar Alexander Calder bezocht in 1930 het atelier van Piet Mondriaan en ontdekte er de abstracte kunst. Die ontdekking staat centraal in de grote nieuwe tentoonstelling van het Gemeentemuseum Den Haag.

Alexander Calder maakte met metaaldraad tekeningen in de ruimte, totdat hij in 1930 een bezoek bracht aan het atelier van Piet Mondriaan in 1930 in Parijs. Daar ontdekte hij de abstracte kunst en toen ontstond het werk waarmee hij beroemd werd: grote mobiles en installaties. Voor het eerst voelde hij hoe vrij kunst kan zijn zonder voorstelling, wanneer het zweeft en danst in de ruimte, hoe groot en zwaar de werken ook zijn.

Atelier van Mondriaan

De tentoonstelling heet De Grote Ontdekking. Volgens directeur Benno Tempel verwijst die titel naar de Calders ontdekking van de abstractie in het atelier van Mondriaan. Op de tentoonstelling is dan ook het complete atelier van Mondriaan nagebouwd.

Maquette uit Kröller-Müller

Daarnaast deed het museum zelf een bijzondere ontdekking bij het voorbereiden van de tentoonstelling. In museum Kröller-Müller op de Hoge Veluwe bleek een ontwerp te staan voor een beeld in de museumtuin. Het beeld werd nooit uitgevoerd omdat Calder overleed. De maquette is dan ook zijn laatste werk.

Tot slot hoopt Tempel dat veel Nederlandse bezoekers met deze tentoonstelling Calders werk ontdekken. Het is de eerste Nederlandse overzichtstentoonstelling van de kunstenaar sinds 1969. Behalve Calders vroege en latere werk zijn ook schilderijen van Mondriaan te zien, die duidelijk maken dat beide kunstenaars werkten met beweging en ritme.

Turing Toekenning

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door de Turing Foundation. Vorig jaar kreeg het Gemeentemuseum Den Haag de Turing Toekenning voor het tentoonstellingsplan. Bovendien dankt het Gemeentemuseum de Calder Foundation, New York voor hun medewerking.

Bij de tentoonstelling verschijnt de geïllustreerde catalogus (Ludion, € 24,95) met bijdragen van Wietse Coppes, Doede Hardeman, Hans Janssen en Caroline Roodenburg. Sieb Posthuma schrijft en illustreert het kinderkunstboek De draad van Alexander (Uitgeverij Leopold, € 13,95), waarvan de originele illustraties gelijktijdig te zien zijn in de kindermuseumzaal.

• Alexander Calder, de grote ontdekking. Gemeentemuseum Den Haag, 11 februari tot en met 28 mei 2012.