Geschiedenis stad van vrede en recht

'Juridische hoofdstad van de wereld' (Legal capital of the world). Het was niemand minder dan voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties Boutros Boutros Ghali die deze woorden sprak om de unieke positie van Den Haag te omschrijven. Grote woorden, maar hij gebruikte ze niet onterecht. Den Haag staat wereldwijd bekend als de stad van vrede en recht, al eeuwenlang.

Hugo de Groot en Spinoza

Den Haag is al een aantal eeuwen een internationale stad en een centrum van juridische wetenschap. Sinds de late zestiende eeuw, toen het landsbestuur van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden er werd gevestigd, biedt de stad onderdak aan buitenlandse diplomaten. In Den Haag schreef de beroemde jurist Hugo de Groot  zijn Mare Liberum. Dit werk, dat in 1609 verscheen, vormt de basis voor het moderne internationale recht. De zeventiende-eeuwse filosoof Baruch Spinoza, bekend om zijn fundamentele ideeën over vrede en vrijheid, woonde en werkte de laatste jaren van zijn leven in Den Haag. De Hoge Raad der Nederlanden, het hoogste rechtscollege van het land, is sinds 1838 gevestigd in Den Haag.

Vredesconferenties in Den Haag

Een nieuw hoofdstuk begon aan het eind van de negentiende eeuw, toen de latere Nobelprijswinnaar Tobias Asser in 1893 de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht oprichtte. Het is de oudste nog bestaande internationale organisatie van Den Haag. 6 jaar later kwam de Eerste Vredesconferentie bijeen. Belangrijkste resultaat van die conferentie was de oprichting van het Permanente Hof van Arbitrage, dat bemiddelt in ruzie tussen landen. Speciaal voor dit hof werd een bijzonder gebouw ontworpen: het Vredespaleis. De bouw begon tijdens de Tweede Vredesconferentie in 1907 en was in 1913 klaar. Een jaar later brak de Eerste Wereldoorlog uit. Vanaf het begin was hier ook de Bibliotheek van het Vredespaleis gevestigd. Tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog was het Permanente Hof van Justitie gevestigd in het Vredespaleis. Dit was de juridische afdeling van de Volkenbond (de voorloper van de Verenigde Naties).

Tweede Verenigde Naties-stad

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1946, werd het Internationaal Gerechtshof opgericht, dat eveneens in het Vredespaleis onderdak vond. Deze hoogste juridische organisatie van de Verenigde Naties (VN) is de enige hoofdafdeling die niet in New York gevestigd is, waardoor Den Haag zich met recht tweede VN-stad mag noemen.

131 internationale instellingen

Begin jaren negentig, na het einde van de Koude Oorlog, maakte de internationale samenwerking op het gebied van veiligheid en internationaal strafrecht een renaissance door. In een periode van nog geen 10 jaar werden verschillende nieuwe, deels baanbrekende, internationale instanties opgericht. De grootste zijn het Joegoslavië Tribunaal (1993), Europol (1994), de Organisatie voor het voor het verbod op chemische Wapens (OPCW) (1997) en het Internationaal Strafhof (2002), die allemaal in Den Haag gevestigd zijn. In totaal telt Den Haag en omgeving nu 131 internationale instellingen.

Internationaal kenniscentrum

Mede dankzij de aanwezigheid van zoveel internationale organisaties heeft Den Haag zich ontwikkeld tot een internationaal kenniscentrum op het gebied van vrede en recht. Organisaties zoals het T.M.C Asser Instituut, Instituut Clingendael, De Haagse Academie voor Internationaal Recht en het Institute of Social Studies hebben daarvoor een solide basis gelegd. Van meer recente datum zijn het The Hague Institute for the Internationalisation of Law en Campus Den Haag, de tweede vestiging van de Universiteit van Leiden, in 2010 uitgebreid met een University College in Den Haag. En sinds 2011 is het Institute for Global Justice ook in Den Haag gevestigd. Kijk voor meer informatie op www.thehagueinstituteforglobaljustice.org